Een site over ijstijden, ijstijdgeologie en zwerfstenen

De vele grote en kleinere keien in ons landschap zijn lang geleden in de ijstijd

uit Scandinavië naar ons land vervoerd. De bodem van Noord-Nederland is er rijk aan,

maar zo talrijk als in de provincie Drenthe zijn ze nergens. Geen dorp of plaats daar

of je ziet wel keien liggen, in tuinen, langs opritten, in parken, op kruisingen en

op boerenerven.

Op de akkers in Drenthe kwamen vroeger bijzonder veel zwerfkeien voor. Bij de oogst werden ze apart gehouden en vaak op hopen langs de akkerranden gedumd.	In veel Drentse dorpen en daarbuiten zie je in tuinen, langs opritten en op erven grote keien liggen. Deze aan de Strengen bij Borger is wel een van de mooiste: een geplooide migmatietgneis met granaten.

Ook buiten onze landsgrenzen kom je op veel plaatsen zwerfkeien tegen, 

in zandgroeves maar vooral ook langs de kusten van de Oostzee. Ze liggen 

daar bij duizenden en niet zelden zijn ze daar ook mooier en groter dan hier.

Maar, wat zijn eigenlijk zwerfstenen?

Zwerfstenen zijn stenen die door het landijs in de ijstijd uit 

andere streken naar hier zijn aangevoerd. Zwerfstenen zijn afgeronde

brokstukken van harde, oeroude rotsen die ooit, in wat nu Scandinavië is,

hooggebergten hebben moeten torsen.  Veel zwerfstenen zijn van graniet

of gneis, maar er schuilen nog talloze andere soorten onder. De brokstukken

zijn in de voorlaatste ijstijd door het landijs naar ons land vervoerd.

Al deze stenen hebben een geschiedenis, die zich laat vertalen in verhalen

die teruggaan naar een tijd waarin de aarde er volstrekt anders uit zag dan nu.

Maar ze vertellen ook nog iets anders. Die verhalen gaan over herkomst,

samenstelling en ontstaanswijze.

Soms bevatten zwerfstenen fossielen, al zijn het vaak niet meer dan sporen

die dieren hebben achtergelaten. Soms zijn het ‘echte’ fossielen,  resten van

harde delen of afdrukken van uitgestorven dieren of planten. In vuurstenen

kom je veel fossielen tegen van zeedieren.

Dit wordt wel de 'huismus' onder de zwerfstenen genoemd. Het is een Alandrapakivi, een granietsoort uit Zuidwest-Finland. Vooral in het Hondsruggebied kom je ze veel tegen.	Geplooide migmatietgneis, gevonden bij Eext in Drenthe. Migmatieten zijn gesteenten die op tientallen kilometers diepte in de aardkorst bij hoge druk en verhoogde temperatuur ontstaan zijn uit andere gesteenten.
Rhombenporfier is in Drenthe een zeldzame verschijning. Het is een gesteente dat lang geleden bij de Noorse stad Oslo bij heftige vulkanische uitbarstingen is ontstaan.	Barnsteen is gefossiliseerd boomhars, afkomstig uit Zuid-Zweden of meer oostelijk uit de zuidelijke Oostzee. In de bodem van Noord-Nederland komt het betrekkelijk veel voor.

Zwerfstenen leren kennen is een spannende bezigheid, die kan uitlopen

in een liefhebberij die je nooit meer los laat. Deze site is opgezet om je

een beeld te geven van de schoonheid en de variatierijkdom van

zwerfstenen en zwerfsteenfossielen en... hun samenhang met klimaatperioden

in het verleden die gerust 'Barre Tijden' genoemd mogen worden.